01

03

Du lịch Sa Pa đón Tết cổ truyền của người Mông

Written by  Thứ ba, 03 Tháng 1 2017
Du lịch Sa Pa đón Tết cổ truyền của người Mông

Tết cổ truyền của người Mông không giống với Tết Nguyên Đán. Đi du lịch Sa Pa đúng dịp Tết của người Mông nơi đây là thời điểm du khách được tìm hiểu và khám phá những phong tục tập quán truyền thống đặc sắc của dân tộc này một cách rõ nét nhất.

Người Mông ở Sa Pa đón Tết như thế nào?

Không khí đón Tết của đồng bào người Mông ở Sa Pa những năm gần đây đã có phần đổi mới nhưng không thiếu đi những phong tục mang đậm bản sắc dân tộc vô cùng ý nghĩa trong không khí sum vầy, trong niềm hy vọng và trân trọng của mỗi người.

Người Mông ở Sa Pa đón Tết như thế nào?

Đồng bào người Mông không định ra một ngày cụ thể trong năm để đón Tết như người Kinh mà ăn Tết theo mùa vụ. Theo phong tục, người Mông đón Tết cổ truyền trước Tết Nguyên đán một tháng, gọi là Tết cũng là thời điểm bà con thu hoạch xong mùa màng. Sau một năm lao động sản xuất, bà con trong thôn bản cùng nghỉ ngơi, ăn mừng mùa vụ, vừa để trao đổi kinh nghiệm vừa tô đậm tình đoàn kết. Đây cũng là dịp để các gia đình thể hiện lòng biết ơn với tổ tiên, trời đất đã phù hộ cho một mùa màng bội thu, con cháu mạnh khỏe, bình yên và cầu mong năm mới cuộc sống tốt đẹp hơn.

Người Mông là dân tộc sinh sống đông nhất ở Sa Pa, chiếm khoảng hơn 50% dân số và tập trung nhiều nhất ở bản Cát Cát, cũng là một địa điểm được nhiều người tìm đến khi đi du lịch Sa Pa.

Nhiều năm trở lại đây, đồng bào Mông ở Sa Pa đón Tết trùng với Tết Nguyên Đán để những người thân đi học, đi công tác xa nhà được cùng về sum họp ăn Tết với gia đình. Dù dời thời điểm, dù có chút nhơ nhớ Tết riêng nhưng những lễ nghi truyền thống và hoạt động ăn, chơi ngày Tết vẫn theo đúng phong tục tập quán của đồng bào dân tộc Mông.

Người Mông ở Sa Pa đón Tết như thế nào?

Tết của người Mông ở Sa Pa đậm đà bản sắc với những tập tục, lễ nghi thể hiện văn hóa truyền thống độc đáo riêng như lễ hội Gầu Tào, lễ lử-xu đón năm mới, lễ thay bàn thờ, thờ ma nhà, thờ cúng tổ tiên… Tết của người Mông có những ngày quan trọng nhất là ngày 30 Tết chuẩn bị để đón tổ tiên về, các gia đình trang hoàng lại nhà cửa bằng cách cắt giấy thành hình tiền dán xung quanh nhà và các công cụ đồng áng. Mùng Một làm lễ cúng tổ tiên và từ chiều mùng Một, mùng Hai người Mông sẽ đi thăm họ hàng, thầy cô. Sau khi làm lễ tiễn tổ tiên vào mùng Ba thì bà con nô nức đi trẩy hội, chơi xuân. Bởi vậy, nếu du lịch Sa Pa thời điểm này du khách được tham gia rất nhiều hoạt động mừng Tết tưng bừng của đồng bào người Mông kết hợp khám phá Sa Pa đẹp lung linh những ngày mùa đông. Đọc thêm kinh nghiệm đi du lịch Sa Pa vào mùa đông để có nhiều trải nghiệm thú vị trong chuyến đi này.

Lễ hội Gầu Tào của người Mông ở Sa Pa

Một trong những lễ hội tiêu biểu thể hiện truyền thống của người Mông chính là lễ hội Gầu Tào. Nhắc tới truyền thống văn hóa của người Mông, không chỉ nói tới những tập quán canh tác, chăn nuôi, ăn ở… mà còn ở tín ngưỡng, phong tục, tâm linh. Trong đó, tất cả những tín ngưỡng về sinh hoạt vật chất, sinh hoạt tinh thần đều xoay quanh mối quan hệ gia đình, dòng họ, làng bản và những tín ngưỡng đó đều được tái hiện qua lễ hội Gầu Tào ở Sa Pa.

Lễ hội Gầu Tào của người Mông ở Sa Pa

“Gầu Tào” tiếng Mông nghĩa là “chơi ngoài trời”. Đây là lễ hội lớn nhất trong năm của người Mông. Trong truyền thuyết, những ai không có con hoặc con bị ốm đau thì gia đình sẽ tổ chức cúng thần núi và xin làng tổ chức lễ hội Gầu Tào.

Lễ hội Gầu Tào là lễ hội lớn nhất, đông người tham gia nhất, được coi là lễ hội tiêu biểu và đặc sắc nhất của người Mông. Khách du lịch Sa Pa rất thích tham gia lễ hội này.

“Gầu Tào” với mục đích là cúng tạ trời đất, thần linh phù hộ ban cho gia đình sự khỏe mạnh, thịnh vượng, cầu phúc, cầu lộc ban cho dân bản, mở hội tạ ơn trời đất, núi sông đã ban cho tài lộc, mùa màng bội thu, gia súc, gia cầm đầy chuồng… Đây cũng là dịp để bà con trong bản tụ họp, vui chơi chuẩn bị bước vào một năm mới, một mùa canh tác mới.

Thời gian mở hội thường trong khoảng từ ngày mồng 1 đến ngày 15 tháng Giêng. Nếu hội tổ chức 3 năm liền thì mỗi năm tổ chức 3 ngày liền, hội làm gộp một năm sẽ tổ chức 9 ngày. Lễ hội Gầu Tào gồm 2 phần lễ và hội. Hội thường được tổ chức ở trên một khu đất đồi tương đối bằng phẳng để thuận lợi cho việc đi lại, vui chơi hoặc những nơi có cảnh quan đẹp với đồi núi, cây cổ thụ tạo không khí thiêng liêng. Lễ hội Gầu Tào có thể do một gia đình, một dòng họ hay một làng bản đứng ra tổ chức.

Tham khảo thêm bài viết : 

Những điểm đến không nên bỏ qua trong kỳ nghỉ Tết dương lịch 

Những điều cần biết khi du lịch vào dịp Tết Nguyên Đán 

Những điểm dừng chân lý tưởng để ngắm tuyết rơi vào mùa đông

Lễ hội Gầu Tào của người Mông ở Sa Pa

Tại địa điểm được thầy cúng lựa chọn và là nơi dựng cây nêu (là cây mai cao vút ngọn lá và được trang trí thêm các hình nộm, các hoa văn bằng nhiều màu sắc) để thông báo cho bà con nơi đây sắp diễn ra lễ hội Gầu Tào. Đồng thời tại điểm đó được dựng hai cây gỗ to, bóc vỏ, cao chừng 10m, bên trên có xà ngang. Tại điểm ngọn được treo một bầu rượu lộc và buộc một sợi dây thừng to thả xuống làm dây leo cho các chàng trai trong bản thi thố.

Ngay từ cuối tháng Chạp, khi được thầy cúng bói xin mở hội. Gia đình mở hội cầu phúc hay cầu mệnh, trong gia đình cử ra một người chặt cây làm cây nêu. Đầu tiên lễ dựng nêu được tổ chức. Nơi trồng cây nêu (cũng là địa điểm mở hội). Cây nêu được chôn nơi cao nhất thường là đỉnh đồi. Khi dựng xong, gia chủ còn làm lễ cúng ở ngay chân cột nêu mời tổ tiên các thần phù hộ cho có con, mọi thành viên đều khỏe mạnh, bình an kế tục việc làm ăn, làm mặc theo dòng họ. Cây nêu được dựng lên, các làng gần, làng xa biết rằng tết năm nay sẽ mở hội Gầu Tào. Mọi người đều hiểu chuẩn bị dự hội.

Sau phần của thầy mo, làm những thủ tục lễ bái, hầu hết là dùng những từ hoa mỹ (pàng lỳ) thanh cao, những câu ví mỹ miều, những câu tục ngữ (lù txà) khoa trương. Mọi người tụ tập đến bãi mở hội. Khắp bãi dựng thêm nhiều lều lợp lá cây cho người già ăn uống chúc tụng. Bãi bằng nhất được dọn ra cho trẻ em đánh quay.

Các nơi khác trong bãi, tổ chức các trò chơi cho ngày hội được quy định trước. Các nơi này mỗi nơi đều có quán xử (chủ sự) quản lý chung. Ngoài ra cần có xừ quan (quản lý) chăm lo việc ăn uống, có hấu pầu tờ (quản củi đuốc), hấu pầu giê (trông nom xay giã dần sàng) cùng với xừ quan.

Lễ hội Gầu Tào của người Mông ở Sa Pa

Tiếp theo, các chàng trai, cô gái cùng nhau bước vào các tiết mục thi thố đặc sắc. Những tiếng khèn, những tiếng cười reo được vang lên náo nức khắp làng bản, báo hiệu một mùa xuân mới đã về và cũng hứa hẹn một năm mới mùa màng bội thu, một cuộc sống ấm no, sung túc và thịnh vượng.

Kết thúc lễ hội, chủ nhà làm lễ, cây nêu được hạ xuống. Thày mo đốt thẻ giấy, hốt than cho vào gáo nước, vừa đi vừa cầu khấn. Sau mỗi đoạn khấn vái, thày lại hấp một ngụm nước phun ra xung quanh. Mảnh vải đỏ thì mang về treo trong nhà cầu mong hồng phúc đời đời.

Còn có một cái Tết cũng rất quan trọng nữa đó là Tết Độc Lập của người H'Mông được diễn ra vào ngày 2/9 hàng năm, đây là một lễ hội thu hút khá nhiều dân phượt tìm đến và trải nghiệm.

Tục lệ truyền thống ngày Tết của người mông ở Sa Pa

Theo tục lệ, khi có tiếng gà gáy đầu tiên sớm mùng Một, gia đình nào cũng dậy sớm để đi gánh nước mới về nấu ăn. Nhờ đã có những bể nước tập trung mà nhiều nơi hiện nay bà con người Mông không còn phải ngày ngày đi gánh nước. Cũng bởi vậy mà tập tục gánh nước đầu năm vẫn được giữ gìn đến nay lại càng thêm phần ý nghĩa. Người ta đến sông suối, ai xuống đầu tiên và gánh được nước về thì năm đó gia đình ấy sẽ làm ăn phát đạt, an khang thịnh vượng, thành công hơn những gia đình khác.

Cũng giống như người Kinh, người Mông có những điều kiêng kị riêng trong ngày Tết: không gọi nhau vào sớm mùng Một, ba ngày Tết chỉ ăn thịt chứ không ăn rau, nấu bếp không được dùng miệng thổi, ăn cơm không được chan canh… Những phong tục ấy đã trở nên quen thuộc với tất cả người Mông ở Sa Pa và cho đến nay vẫn được giữ gìn.

Hầu hết các tục lệ truyền thống đều xuất phát từ những ý niệm, hy vọng giản dị của người nông dân quanh năm vất vả trên nương rẫy. Họ dậy sớm gánh nước với quan niệm muốn làm ăn được phải dậy thật sớm, ăn thịt thì chăn nuôi mới tốt để có thịt mà ăn, thổi bếp thì mưa bão sẽ làm hoa màu đổ hết…Có lẽ bởi vậy mà một số tục lệ ngày Tết như không ăn rau, chỉ con trai mới được ăn thịt gà lễ đã không còn phù hợp với tư duy của nhiều bạn trẻ khiến họ mong muốn có sự thay đổi trên tinh thần nâng niu, trân trọng ý nghĩa của các phong tục cổ truyền.

Tục lệ truyền thống ngày Tết của người mông ở Sa Pa

Trong những ngày đầu năm, cộng đồng người Mông ở Sa Pa hòa mình trong không khí lễ hội đông vui, rộn ràng qua tiếng khèn, tiếng hát, điệu múa của dân tộc. Họ trò chuyện bằng tiếng mẹ đẻ, mặc trang phục truyền thống, cùng chơi ném pao, đánh cầu, cùng thể hiện bản sắc của dân tộc mình bằng niềm tự hào, bằng tinh thần của những người trẻ tuổi, đầy nhiệt huyết.

Ném pao là trò chơi dân gian truyền thống của người dân tộc Mông nhưng dần dần đã trở thành trò chơi giao duyên của các bạn trẻ. Hơi ấm truyền từ tay cô gái trên quả pao mềm mại, rực rỡ sắc màu sang tay các chàng trai đã trở thành cầu nối se duyên cho bao cặp đôi. Cứ như vậy lễ hội ngày Tết của người Mông cũng trở thành không gian để các bạn trẻ giao lưu, gặp gỡ.

Với người Mông, Tết cổ truyền mang ý nghĩa vô cùng thiêng liêng và trang trọng. Dù là người Mông ở Sa Pa hay ở bất cứ đâu, dù là đón Tết trước hay chung với Tết Nguyên Đán thì trong những ngày đặc biệt này, người Mông cũng mong muốn tất cả những điều rủi ro, bệnh tật sẽ trôi đi theo năm cũ, sang năm mới ai cũng có tài lộc, gia đình được che chở khỏe mạnh, an khang thịnh vượng.

Người Mông ở Sa Pa luôn mong muốn tôn vinh, phát huy và bảo tồn các giá trị văn hóa của dân tộc mình, đưa những giá trị văn hóa đó đến rộng rãi với cộng đồng.

Có thể bạn quan tâm: Nội thất 190 pro cung cấp các mẫu ghế xoay da văn phòng với chất liệu da bền đẹp, chống đau lưng, hiện đại và thoải mái. Nếu các bạn quan tâm hãy ghé thăm website noithat190.pro  để biết thêm thông tin chi tiết về những sản phẩm ghế xoay da 190 và lựa chọn nhé . 


Bài xem nhiều nhất

Quảng cáo tài trợ

Mời đọc truyện ngôn tình 

Cập nhật sxmb mỗi ngày

Tăng cường sức khỏe với tinh bột nghệ nano Nhật Bản